Pediatra radzi

W jaki sposob mozna zarazic sie HIV?

Czy kobieta moze przekazac wirusa HIV swojemu dziecku podczas ciazy lub karmiac je potem swoim mlekiem?

Tak. Zagrozenie jest 1 do 4, ze zakazona matka przekaze wirusa swojemu dziecku jeszcze przed jego narodzeniem lub podczas porodu, jezeli nie bierze zadnych srodkow przeciw HIV. Jezeli przez okres ciazy matka jest leczona AZT, to zagrozenie zmniejsza sie trzykrotnie. Wirus zostal takze znaleziony w mleku zarazonej matki i dziecko moze byc zarazone podczas karmienia piersia, dlatego kobiety zarazone nie powinny karmic.

Czy istnieje jakis sposob, aby zarazona kobieta mogla uchronic dziecko przed zarazeniem podczas ciazy?

Kazda kobieta powinna miec wykonany test na obecnosc HIV przed ciaza lub na jej poczatku. Dostepne sa preparaty, ktore zmniejszaja ryzyko przeniesienia wirusa z matki na dziecko. Im wczesniej matka zrobi test, tym wczesniej moze podjac decyzje o przyjmowaniu preparatu i zmniejszy ryzyko zarazenia swojego dziecka.

Czy choroby przenoszone droga plciowa zwiekszaja ryzyko zarazenia sie HIV?

Tak, zwiekszaja zarowno ryzyko zarazenia sie wirusem jak tez ulatwiaja jego roznoszenie. Kazde zapalenie lub rana spowodowana choroba przenoszona droga plciowa np. rzezaczka, syfilis (kila), chlamydia lub opryszczka ulatwiaja wirusowi HIV dostep do krwi podczas stosunku. Poniewaz wiele z chorob przenoszonych droga plciowa nie daje zadnych objawow, dlatego wazne jest przede wszystkim dla kobiet aktywnych seksualnie, aby byly w tym kierunku przebadane. Badania naukowe wykazaly, ze z choroba przenoszona droga plciowa wiaze sie wzrost ilosci wirusa HIV w nasieniu i wydzielinie pochwy u ludzi zarazonych HIV. To podnosi ryzyko zarazenia partnera. Wraz z jej leczeniem zmniejsza sie prawdopodobienstwo zarazenia HIV.

Czy stosunki z wieloma partnerami powoduja wzrost ryzyka zarazenia?

Oczywiscie! Stosunki z wieloma partnerami wiaza sie ze wzrostem prawdopodobienstwa kontaktu z osoba chora na HIV, tak jak i na inne choroby przenoszone droga plciowa.

Czy prezerwatywa zapobiega zarazeniu w 100 procentach?

Zmniejsza ryzyko zarazenia, gdyz ogranicza bezposredni kontakt nasienia, krwi i wydzieliny z pochwy, ale nie zapobiega zarazeniu. Jezeli uzywasz nawilzaczy, nie korzystaj z wazelin i innych tlustych substancji, poniewaz powoduja one zmiany w prezerwatywie, co moze doprowadzic do jej pekniecia. Mozesz uzywac nawilzaczy opartych na bazie wodnej, np. zeli. Prezerwatywy poliuretanowe sa wskazane tylko dla osob uczulonych na lateks, gdyz ich skutecznosc zarowno dotyczaca zapobiegania zaplodnieniu jak i przenoszeniu chorob, jest jeszcze niezbadana. Skutecznosc prezerwatyw wiaze sie z wlasciwa kontrola jakosci, przechowywaniem, umiejetnym stosowaniem. Wieksza ilosc prezerwatyw peka podczas stosunku doodbytniczego niz przy stosunku pochwowym czy ustnym. Prezerwatywy z naturalnej blony baraniej nie stanowia skutecznego zabezpieczenia przed zarazeniem sie HIV, gdyz nie zamykaja wirusowi drogi.

Czy dokladne umycie sie po stosunku zmniejsza ryzyko zarazenia?

Nie, gdyz po stosunku pochwowym prawie natychmiast sperma przechodzi przez szyjke macicy. Umycie sie po stosunku nie ogranicza kontaktu spermy i wydzieliny pochwy z organizmem partnera. Nie zanotowano takze przypadku, by mycie sie po stosunku analnym mialo zmniejszyc ryzyko.

Czy osoba zarazona wirusem HIV, u ktorej nie wystepuja objawy chorobowe, moze przenosic wirusa?

Niestety tak. Wiekszosc zakazonych ludzi nie jest swiadoma swojej choroby, gdyz nie maja jeszcze zadnych objawow. Kazda zarazona osoba moze zarazac innych.

Czy mozna zostac zarazonym przez partnera z malym lub niewykrywalnym stezeniem wirusa w plynach ustrojowych?

Tak, jest to mozliwe. Testy wykazuja pewne stezenie wirusa we krwi. Niewykrywalne stezenie to takie, ktore jest nizsze niz wykrywane za pomoca testu, co wcale nie oznacza, ze wirusa nie ma w organizmie. Powszechnie uzywane testy nie sa wystarczajaco czule.

Dlaczego odbytniczy stosunek seksualny zwieksza ryzyko zarazenia HIV?

Sciany odbytu sa cienkie i bogato unaczynione. Podczas takiego stosunku naczynia te bardzo latwo moga zostac uszkodzone i wirus moze sie przedostac ze spermy przez cienkie sciany prosto do krwi. Uszkodzone sciany odbytu sa rowniez miejscem kontaktu czlonka z zakazona krwia. Stosunek odbytniczy jest wysokim ryzykiem zarazenia nie tylko wirusem HIV.

Lateksowe prezerwatywy w jakims stopniu stanowia ochrone, niestety podczas takiego seksu duzo czesciej pekaja.

Czy mozna sie zarazic HIV przez pocalunek?

Tak, zostalo to zarejestrowane. Kobieta zarazila sie od mezczyzny chorego na AIDS przez gleboki pocalunek. Dziasla tego mezczyzny czesto krwawily podczas mycia zebow. Zrodlem zarazenia w tym przypadku byla krew w slinie chorego, a nie sama slina. Obydwoje, mezczyzna i kobieta w tym konkretnym przypadku, mieli problemy z krwawiacymi dziaslami. Jednak rowniez sladowe ilosci wirusa w slinie byly takze wykrywane u ludzi chorych na AIDS.

Czy mozna sie zarazic uzywajac tych samych naczyn czy szczoteczki do zebow co chora osoba?

Jest to prawdopodobne, o ile podczas ich uzywania nastapilo skaleczenie i jest mozliwy kontakt z zainfekowana krwia. Nalezy unikac uzywania wspolnych przedmiotow osobistych, gdyz moze to spowodowac kontakt z zainfekowana krwia. Zarejestrowano jeden przypadek zarazenia dziecka uzywajacego szczoteczki do zebow, nalezacej do chorych na AIDS rodzicow.

Czy mozna zarazic sie HIV mieszkajac z chora osoba pod jednym dachem?

Przebywanie w otoczeniu chorego nie stanowi zadnego zagrozenia, jezeli oczywiscie podejmie sie wszystkie srodki ostroznosci. Zarejestrowano cztery przypadki zachorowania wspolmieszkancow, a tlumaczy sie je kontaktem z zakazona krwia, przez uzywanie wspolnych naczyn, przypadkowe zadrasniecie sie igla uzywana przez chorego do leczenia lub przez krew z ran.

Czy transfuzja krwi jest bezpieczna w Stanach Zjednoczonych?

Od maja 1985 wszyscy dawcy krwi sa badani na obecnosc przeciwcial przeciwko HIV. W Stanach Zjednoczonych korzysta sie z testu wykrywajacego bialko p24 fragment wirusa HIV. To pozwala na rozpoznanie dawcow krwi, u ktorych nastepuje wzrost przeciwcial anty-HIV. Od roku 1984 bada sie substancje krwiopochodne, takie jak np. czynniki krzepniecia. Dodatkowo sa one podgrzewane i przechodza przynajmniej jeden proces niszczacy wirusa. Od tego czasu nie zanotowano przypadku zarazenia sie hemofilikow podczas leczenia preparatami krwiopochodnymi dostepnymi na rynku.

Niestety, podane przeze mnie fakty sa wiedza ktora dzisiaj dysponujemy, nie wiadomo, czy jutro nie odkryjemy nowej prawdy zmieniajacej odpowiedz na to pytanie.

Czy sluszna jest obawa, ze mozna sie zarazic HIV podczas wizyty u lekarza czy dentysty?

Jest to malo prawdopodobne. Istnieja specjalne procedury uniemozliwiajace kontakt z krwia podczas pobierania krwi i robienia zastrzykow, ktore maja zabezpieczyc zarowno pracownika, jak i pacjenta. Kazdy ma prawo poprosic o wyjasnienie tych procedur oraz wymagac ich przestrzegania.

Jak dlugo mozna zyc z HIV lub z AIDS?

Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. HIV u kazdego moze sie inaczej rozwijac. U niektorych juz po paru latach od zarazenia moze sie rozwinac pelnoobjawowa choroba AIDS, podczas gdy u innych moze to potrwac znacznie dluzej. Niektorzy przez 10 lub wiecej lat nie maja zadnych objawow zarazenia i AIDS sie u nich nie rozwija.


Urszula Rakowska, M. D.