Pytanie pani Bożeny:

„Zamierzam wyjść za mąż za emeryta z podwójnym obywatelstwem, który otrzymuje emeryturę Social Security. Czy i po ilu latach trwania związku małżeńskiego mogę się starać o część jego SS? Jaki wiek muszę osiągnąć (mam 61 lat), abym mogła starać się o rentę rodzinną i w jakiej wysokości? Z góry dziękuję.”Pytanie pani Bożeny: „Zamierzam wyjść za mąż za emeryta z podwójnym obywatelstwem, który otrzymuje emeryturę Social Security. Czy i po ilu latach trwania związku małżeńskiego mogę się starać o część jego SS? Jaki wiek muszę osiągnąć (mam 61 lat), abym mogła starać się o rentę rodzinną i w jakiej wysokości? Z góry dziękuję.”

W USA emerytura Social Security przysługuje na podstawie zaliczonych okresów ubezpieczenia wynikających z własnej pracy i zapłaconych składek. Rentę rodzinną natomiast mogą otrzymać małżonkowie, byli małżonkowie, dzieci i wdowy/wdowcy ubezpieczonego pracownika. Małżonek pracownika ma w niektórych okolicznościach do wyboru – wziąć swoją własną emeryturę, albo rentę małżeńską, w zależności od tego, co wyższe albo co korzystniejsze.

Ile lat trzeba być w związku małżeńskim, żeby otrzymać rentę Social Security, zależy od okoliczności. Wymagany staż małżeństwa z pracownikiem jest inny dla osób obecnie zamężnych/żonatych, dla rozwiedzionych oraz dla owdowiałych. Pracownik musi być w pełni ubezpieczony, by żona/mąż stała się uprawniona do świadczeń. Oczywiście, małżonek/były małżonek, wdowa/wdowiec muszą osiągnąć odpowiedni wiek, co wyjaśniam dalej.

Małżonek

Pani Bożena dostanie rentę małżeńską (spousal benefits) nie wcześniej, niż rok po ślubie. Można złożyć wniosek wcześniej, ale tak, by rocznica przypadła przed rozpoczęciem postępowania w sprawie przyznania świadczeń. Oczywiście, musi ona osiągnąć wiek emerytalny, a jej mąż być na emeryturze.Pary o tej samej płci, które są w legalnym związku w Dystrykcie Kolumbia albo w jednym z 16 stanów, które takie związki honorują, mają takie same prawa do świadczeń Social Security, jak tradycyjne małżeństwa. Życiowi partnerzy nie są uprawnieni do renty małżeńskiej SS.Istnieje jeden wyjątek od wymogu roku. Wtedy, gdy pracownik i małżonek są rodzicami nieletniego dziecka. Dziecko i opiekujący się nim rodzic, np. matka, są uprawnieni do rodzinnych świadczeń w wysokości połowy świadczeń pracownika. Zarobki młodego rodzica opiekującego się dzieckiem podlegają limitacji.

Wdowa/wdowiec

Co się stanie, gdyby mąż pani Bożeny nagle zmarł? Małżonek staje się uprawniony do wdowiej renty (survivors benefits) po ukończeniu 60 lat, jeżeli był ze zmarłym w związku małżeńskim co najmniej 9 miesięcy. Wyjątkiem od tej reguły jest sytuacja, gdy śmierć nastąpiła wskutek wypadku lub służby wojskowej.

Jeżeli wdowa albo wdowiec powtórnie wyjdą za mąż przed ukończeniem 60 lat, utracą prawo do renty wdowiej. Przepisy dotyczące rent wdowich znacznie różnią się od regulacji rent małżeńskich. Ażeby wybrać optymalne świadczenia, radzę przeczytać książkę „Ubezpieczenie społeczne Social Security”.

Rozwodnik

Ażeby rozwiedziona żona (mąż) mogła pobierać rentę rodzinną z tytułu małżeństwa z pracownikiem, związek ten musiał trwać co najmniej 10 lat, a oni nie mogą powtórnie wyjść za mąż. Jeżeli para już biorąca emeryturę rozwiedzie się po mniej niż 10 latach pożycia, świadczenia rodzinne wstrzymane nie będą.

Gdy pracownik umrze, to rozwiedziona żona (czy mąż) może otrzymywać świadczenia wdowie (survivers benefits) takie same, jak druga żona, co nie pomniejszy renty wdowiej drugiej żony.

Czy związek musi być w USA?

Otóż nie, bo zmieniły się przepisy. Przed wejściem w życie Polsko-amerykańskiej ustawy o zabezpieczeniu społecznym z 1 marca 2009 r. renty rodzinne nie należały się osobom, które nie mogły udokumentować pięciu lat związku z pracownikiem na ziemi amerykańskiej. Ponadto członkom rodziny bez obywatelstwa renta wygasała w Polsce po pół roku, a do jej przywrócenia wymagany był powrót do Stanów na co najmniej miesiąc.

Po 1 marca 2009 r. rodziny w Polsce dostają renty (małżeńskie, sieroce, wdowie) na takiej samej zasadzie, co Amerykanie w USA, niezależnie od statusu imigracyjnego, nawet jeżeli nigdy w Stanach nie były ani nie mają numeru SS.

Kiedy na rentę?

Małżonek albo rozwiedziony małżonek może dostać rentę małżeńską począwszy od 62-go roku życia, ale wtedy jest ona permanentnie pomniejszona, maksymalnie o 25%. Pełna renta należy się w pełnym wieku emerytalnym, który wynosi 66 lat dla osób urodzonych w latach 1943-1954, a dla młodszych będzie stopniowo wydłużony do 67 lat.

Wdowa czy wdowiec mogą pobierać świadczenia wdowie począwszy od 60. roku życia, albo od 50., jeżeli są niepełnosprawni.

Ile wynosi renta rodzinna?

Wysokość renty rodzinnej Social Security zależy od wielu czynników: od wysokości podstawy emerytury pracownika, od wieku, w którym pracownik przeszedł na emeryturę, od wieku, kiedy małżonek przeszedł na rentę, od tego, czy pracownik pobiera również emeryturę ZUS. Świadczenia dla rodziny (z emeryturą pracownika) ograniczone są do 150-180 procent emerytury pracownika. Ponadto renty nieobywateli mieszkających w Polsce redukowane są o 25.5% z powodu podatku dla nierezydentów. W Polsce potrącana jest składka na ubezpieczenie zdrowotne oraz (do czasu wejścia w życie nowej umowy podatkowej między Polską i Stanami) polski podatek dochodowy, którego można uniknąć, jeżeli w amerykańskim Konsulacie uzyska się zaświadczenie o płaceniu podatku dla nierezydentów w Stanach. Więcej na ten temat w witrynie www.zus. pl i książce pt. Emerytura polska i amerykańska.

 

Elżbieta Baumgartner