Na pozór amerykańscy pracodawcy wierzą nam na słowo. W rzeczywistości mogą nas dokładnie prześwietlić, zanim dadzą nam ofertę pracy. W poprzednim numerze wyjaśniliśmy, jak pracodawca może zweryfikować twoje informacje i dlaczego. Opisaliśmy, co wyjawia twój raport kredytowy, konsumencki i kryminalny. W tym numerze opiszemy uprawnienia pracowników.

Jak chronione są twoje prawa
Ustawa zwana Federal Fair Credit Reporting Act (FCRA) chroni prywatność pracowników. Pracodawca musi uzyskać twoje pisemne pozwolenie na wgląd w twój raport konsumencki. Jedenaście stanów (włącznie z Kalifornią) ma swoje własne przepisy, które dają pracownikom dodatkowe uprawnienia.

Ustawa FCRA zabrania umieszczania w raporcie następujących danych:
– negatywne informacje po 7 latach, takie jak: konta podlegające windykacji (collection), orzeczenia zapłaty, informacje o aresztach, zastawy podatkowe (tax liens).
– upadłość (bankruptcy) po 10 latach,
– informacje o areszcie, jeżeli nie zakończył się wyrokiem skazującym, chyba że sprawa nie została jeszcze rozpatrzona.

Ustawa Federal Fair Credit Reporting Act wymaga, by pracodawcy uzyskali twoje pozwolenie na uzyskanie szkolnych, wojskowych i medycznych kartotek. Szkoły i uczelnie mogą wydać pewne informacje bez twojej zgody: nazwisko, adres, daty pobierania nauki i uzyskane stopnie naukowe. Służba wojskowa może bez twojego zezwolenia odpowiedzieć na zapytania dotyczące stopnia wojskowego, wynagrodzenia, przydzielonych obowiązków, nagród i odznaczeń. Na wyjawienie innych informacji potrzebna jest twoja zgoda. Dane medyczne też są poufne; pracodawca może co najwyżej poznać wyniki badania kontrolnego, które może być wymagane po zaoferowaniu posady.

Tylko gdy jest powód
Każdy, kto składa wniosek o wgląd w twój raport kredytowy czy konsumencki, musi zademonstrować ważny powód, taki jak złożone przez ciebie podanie o kredyt czy pracę; planowany awans, przeniesienie czy zatrzymanie w pracy; wniosek o polisę ubezpieczeniową; ubieganie się o pomoc społeczną. Właściwie każdy, kto wykaże istotną biznesową potrzebę informacji o tobie, np. właściciel domu rozważający wynajęcie ci lokalu, może otrzymać twój konsumencki raport. Pod warunkiem jednak, że wyrazisz zgodę na piśmie, a podpisanie wniosku (o kredyt, pracę, najem itp.) zawierającego odpowiednią klauzulę, jest równoznaczne z udzieleniem zgody.

Jeżeli ci odmówiono z powodu konsumenckiego raportu
Federal Fair Credit Reporting Act daje ci pewne prawa, w przypadku, gdy twoja kandydatura zostanie odrzucona z powodu zawartości konsumenckiego raportu.

Gdy pracodawca podejmuje „niekorzystne działanie” („adverse action”), musi dać ci kopię twego raportu konsumenckiego i publikację zwaną Summary of Your Rights under the Fair Credit Reporting Act (www.ftc.gov/bcp/conline/pubs/credit/fcrasummary. pdf).

Definicja: „Działanie niekorzystne” oznacza, że zostałeś wyeliminowany jako kandydat do pracy lub usunięty z pracy na podstawie twego raportu konsumenckiego. Pracodawca musi ci wtedy dać zawiadomienie zwane „adverse action notice”, a w nim nazwę, adres i numer telefonu agencji, która dostarczyła raportu, żebyś mógł kwestionować nieprawidłowe dane. Pracodawca musi traktować raport jako poufny i nie wolno mu trzymać go w twojej teczce pracowniczej (personal file), do której dostęp mają inni pracownicy.

Jeżeli uważasz, że pracodawca potraktował cię w sposób naruszający reguły Federal Fair Credit Reporting Act, możesz złożyć skargę w Federal Trade Commission na sieci pod www.ftc.gov lub telefonicznie pod numerem 1-877-FTC-HELP. Jeżeli możesz udowodnić poniesienie szkody spowodowane przez błędny raport, możesz mieć podstawę do pozwania do sądu agencji, a nawet pracodawcy, który użył raport przeciw tobie. Omów swoją sprawę z prawnikiem.

Sprawdź swą własną wiarygodność
Zanim zaczniesz ubiegać się o pracę czy kredyt, możesz zweryfikować się sam. Masz prawo znać zawartość swojej kartoteki w biurze informacji kredytowej i złożyć reklamację, gdy kartoteka zawiera niekompletne czy błędne dane. Wniosek o udostępnienie raportu konsumenckiego składasz w biurze kredytowym, podajesz dane osobowe włącznie z numerem Social Security. Trzy biura kredytowe (Equifax, TransUnion i Experian) muszą dostarczyć ci bezpłatnego wyciągu z twojej kartoteki raz na 12 miesięcy.

Aby dostać bezpłatny raport, udaj się do www.annualcreditreport.com lub zadzwoń 877-322-8228. Masz takie same prawa do dokonania korekty w raporcie konsumenckim, jak i w raporcie kredytowym.

Jeżeli byłeś aresztowany albo skazany przez sąd, upewnij się, że każda sprawa w twojej kryminalnej kartotece ma odnotowane prawidłowe rozporządzenie (disposition). Jeżeli nie, to skontaktuj się z sądem (court clerk) albo z posterunkiem policji w miejscowości, gdzie incydent miał miejsce. Twoja kryminalna kartoteka może zostać zapieczętowana (sealed), co znaczy – niedostępna dla ludności, chyba że popełnisz inne przestępstwo, albo wykreślona (expunged) – czyli usunięta tak, jakby nigdy nie istniała. Będziesz potrzebował doświadczonego prawnika, by to załatwić. Więcej w książce pt. „Życie od nowa. Jak uporządkować problemy w urzędach”.

Wniosek
Pisz prawdę na podaniu o pracę, bowiem pracodawca może amerykańskie informacje zweryfikować. Może sprawdzić twoją konsumencką kartotekę, w co wchodzą kredytowe, kryminalne, edukacyjne i inne informacje. Na razie amerykańskie wywiadownie nie posiadają dostępu do informacji w Polsce. Niektóre posady wymagają security clearance: pozwolenia na dostęp do tajnych dokumentów lub informacji, co z kolei pociąga za sobą konieczność dokładnego sprawdzenia twej przeszłości (background check).