Pani Ewa z Nowego Jorku owdowiała kilka lat temu po trzydziestu kilku latach pożycia małżeńskiego, a w ubiegłym roku zawarła drugi związek. Chociaż zmarły mąż pracował w Polsce ponad dwadzieścia lat, pani Ewa nie była świadoma faktu, że jest uprawniona do wdowiej renty ZUS.

Podobnie jak pani Ewa, w niewiedzy pozostaje wiele wdów i wdowców, którzy tracą pieniądze słusznie należące się im z Polski.

Kiedy renta ZUS dla wdowy (wdowca)
Zgodnie z treścią art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wdowa (wdowiec) ma prawo do renty rodzinnej ZUS (Zakład Ubezpieczeń Społecznych), jeżeli:
•w chwili śmierci męża ukończyła 50 lat lub była niezdolna do pracy, albo
•wychowuje co najmniej jedno z dzieci, wnuków lub rodzeństwa uprawnionych do renty rodzinnej po zmarłym mężu, które nie ukończyły 16 lat, a jeżeli uczą się – 18 lat życia lub są całkowicie niezdolne do pracy.

Uprawnienie do renty rodzinnej przysługuje również wdowie, jeśli spełni warunek dotyczący wieku lub niezdolności do pracy w okresie nie dłuższym niż pięć lat od śmierci męża lub od zaprzestania wychowywania dzieci.

Wdowa, która przed śmiercią męża nie pozostawała z nim we wspólności małżeńskiej, ma prawo do renty rodzinnej, jeżeli oprócz spełnienia w/w warunków wymaganych od wdowy, w dniu śmierci męża miała prawo do alimentów z jego strony ustalone wyrokiem lub ugodą sądową.

Wdowa otrzyma 85 proc. świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu. Więcej informacji znaleźć można w witrynie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, www.zus.pl.

Jeżeli wdowa wyjdzie ponownie za mąż
Z przepisu art. 70 ustawy o emeryturach i rentach ani z żadnego innego przepisu nie wynika, że ponowne zawarcie związku małżeńskiego przez wdowę (wdowca) pozbawia ją prawa do renty rodzinnej.

Wniosek: Ponowne zawarcie związku małżeńskiego nie powoduje utraty prawa do renty wdowiej ZUS po zmarłym mężu.

Wdowa (wdowiec) ma prawo wyboru świadczenia ZUS
Wdowa, która pracowała kiedyś w Polsce, ma możliwość wyboru między swoją własną emeryturą ZUS a rentą rodzinną. Jeżeli wdowa już pobiera własną emeryturę, to może z niej zrezygnować na rzecz renty rodzinnej po zmarłym współmałżonku, gdyby okazała się ona korzystniejsza.

Czy wdowa może dorabiać do renty ZUS?
Wdowy, jak i inne osoby uprawnione do renty rodzinnej, mogą pracować. Jednak ustawa emerytalna (ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Spolecznych) wyznaczają dla osób poniżej pełnego wieku emerytalnego określone progi zarobkowe, których przekroczenie powoduje zmniejszenie świadczenia lub nawet zawieszenie wypłaty.

Jeśli twoje zarobki, podlegające obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, nie przekraczają 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w Polsce, renta rodzinna przysługuje w dotychczas pobieranej wysokości. W przypadku, gdy osiągasz przychód przekraczający 130 proc. tego wynagrodzenia, następuje zawieszenie renty. W przedziale od 70 do 130 procent przeciętnego wynagrodzenia twoja renta podlega zmniejszeniu o kwotę przekroczenia pierwszego progu zarobkowego, ale nie więcej niż o aktualnie obowiązującą maksymalną kwotę zmniejszenia.

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w Polsce obliczane i publikowane jest co kwartał i wynosi obecnie około 3,900 zł (patrz: www.zus.pl/default.asp?p=1&id=24, albo szukaj „Minimalne i przeciętne wynagrodzenie”).

Wniosek: osoby, które ukończyły powszechny wiek emerytalny, wynoszący 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn, mogą dorabiać bez ograniczeń. Powszechny wiek emerytalny jest obecnie w Polsce stopniowo wydłużany do 67 lat zarówno dla kobiet jak i mężczyzn, co może zostać zmienione wkrótce. Kalkulator ZUS podaje, ile wiek emerytalny wynosi dla ciebie: mojaemerytura.zus.pl/kalkulator.

Renta ZUS lepsza od emerytury ZUS
Przepisy nakazują amerykańskim emerytom zgłoszenie do SSA faktu otrzymywania emerytury ZUS. Pobieranie własnej emerytury ZUS powoduje pomniejszenie własnej emerytury Social Security przez przykry paragraf w Ustawie o Social Security zwany Windfall Elimination Provision.

Innymi słowy – jeżeli dostaniesz emeryturę ZUS, to pomniejszą ci emeryturę Social Security. Inaczej jest z polską rentą rodzinną. Ona nie podlega pod Windfall Elimination Provision i nie powoduje redukcji emerytury amerykańskiej. Więcej w książce pt. „WEP: Jak walczyć z redukcją Social Security dla Polaków”.

Wniosek: wdowa (wdowiec) po osobie ubezpieczonej w Polsce może być uprawniona do świadczeń rodzinnych ZUS, mimo że mieszka w Stanach i mimo że wyszła powtórnie za mąż. Po osiągnięciu pełnego wieku emerytalnego może również dowolnie dorabiać. Renta rodzinna jest korzystniejsza od własnej emerytury ZUS, bowiem renta nie podlega pod klauzulę Windfall Elimination Provision.