Rekordowa liczba osób, ponad pięć tysięcy w ostatnim roku, porzuca amerykańskie obywtelstwo. Są to przeważnie bogaci ludzie, mieszkający i zarobkujący w różnych krajach, którym dokucza konieczność płacenia amerykańskich podatków.

Stany Zjednoczone są bowiem jedynym krajem na świecie, który w pełni opodatkowuje zagraniczne przychody swoich obywateli niezależnie od tego, gdzie mieszkają i gdzie pieniądze zarobili. (Mówi się, że drugim jest Erytrea, ale tamtejszy podatek od zagranicznego przychodu wynosi tylko 2%).
Czy Kowalski, skromny polski imigrant, powinien rozważać oddanie amerykańskiego paszportu?

Zalety posiadania obywatelstwa
Jako obywatel, masz następujące przywileje:
· Wolno ci podróżować za granię bez żadnych restrykcji, do wielu krajów bezwizowo.
· Jeżeli odbierasz emeryturę Social Security w Polsce, to nie jest ona obłożona 25.5-procentowym podatkiem dla nierezydentów (non-resident tax).
· Możesz szybciej sprowadzić do Stanów swoją rodzinę.
· Nie grozi ci deportacja (chyba że uzyskałeś obywatelstwo drogą kłamstwa czy przestępstwa).
· Masz prawo głosować w wyborach i występować jako juror w sądach.
· Możesz pracować na stanowiskch niedostępnych dla nieobywateli, np. w administracji rządowej, sądownictwie czy w policji.
· W potrzebie łatwiej przysługuje ci pomoc społeczna.

Wady amerykańskiego obywatelstwa
Posiadanie obywatelstwa ma również swoje wady.
· Masz obowiązek rozliczać się z podatków dochodowych od przychodów z całego świata, niezależnie od tego, gdzie mieszkasz i skąd te przychody pochodzą.
· Grożą ci podatki od spadków i darowizn, od majątków zlokalizowanych na całym świecie.
· Masz obowiązek zgłaszania zagranicznych kont wartości ponad $10,000 dolarów.
· IRS będzie wiedział o twoich dużych kontach za granicą. Po wejściu w życie ustawy o ujawnianiu kont zagranicznych FATCA, zagraniczne banki mają obowiązek identyfikować konta amerykańskich podatników i informować o nich IRS.

Dlaczego Kowalski miałby zrzec się obywatelstwa?
Podstawowym powodem rezygnacji z amerykańskiego obywatelstwa bywają podatki. Bogaci Amerykanie mieszkają w egzotycznych miejscach świata, posiadają majątki i przychody w różnych krajach i buntują się, że winni są podatki Wujkowi Samowi, z którym nie utrzymują żadnych związków. Szczególnie zniecierpliwieni są teraz, gdy z powodu FATCA zagraniczne banki zamykają im konta w obawie przed karami za proceduralne uchybienia.

Jeżeli Kowalski jest światowym multimilionerem planującym powrót do Polski, to może rozważyć wyzbycie się obywatelstwa, co uczynili Tina Turner, Madonna, Johnny Depp, czy Molly Ringwald. Powinien jednak wiedzieć, że paszport oddać jest łatwo, trudniej natomiast i kosztowniej pożegnać się z IRS. Fiskus bowiem założy, że Kowalski sprzedał cały swój majątek (również ten w Polsce) po rynkowych cenach i nałoży exit tax na niezrealizowane zyski.

Jeżeli Kowalski nie ma wielomilionowego majątku, to sytuacja jest inna i zależy od tego, czy jest on emerytem czy nie.

Emeryt czy nie?
Gdy Kowalski na emeryturze wróci do Polski, to obywatelstwo amerykańskie bardzo mu pomoże, bo dzięki niemu otrzymywać będzie pełną emerytuę Social Security. Nieobywatele bowiem mają potrącany 25.5 procentowy podatek dla nierezydentów. Senior nie musi bać się IRS, bo przeważnie ma przychody poniżej kwoty podlegającej opodatkowaniu i nawet nie musi słać podatkowych deklaracji.

Jeżeli Kowalski jest w sile wieku, planuje zacząć nowe życie i pracować w Polsce, to spełnianie podatkowych obowiązków może być łatwiejsze niż się przypuszcza.

Po pierwsze, osoba pracująca za granicą może skorzystać z foreign earned income exclusion (FEIE), klauzuli, która zwalnia amerykańskich obywateli mieszkających i pracujących za granicą z amerykańskich podatków dochodowych do wysokości 101,300 dol. w roku 2016. Warunkiem jest posłanie do IRS deklaracji podatkowej. Zwracam uwagę na fakt, że chroniony przed podatkami jest przychód z pracy, a nie z pasywnych inwestycji.

Po drugie, należy pamiętać, że Polska ma z USA ustawę o unikaniu podwójnego opodatkowania, która powoduje, że podatki zapłacone w jednym kraju są odpowiednio zaliczane na poczet podatku w kraju drugim.